Telefoon in je zak, ogen omhoog. Dat lijkt dit jaar voor veel mensen het devies te zijn. Uit onderzoek van het Mastercard Economics Institute, uitgevoerd onder 27.000 mensen in 28 landen, blijkt dat de helft van de Nederlanders dit jaar bewust meer offline wil beleven. Geen algoritme, geen stroom aan meldingen, maar gewoon: échte ervaringen met mensen om je heen.
Eén op twee Nederlanders zet zijn scherm opzij
De cijfers zijn opvallend helder. 50% van de ondervraagde Nederlanders geeft aan dit jaar bewust meer offline activiteiten te ondernemen, als tegenwicht tegen digitale overbelasting en de steeds dominantere rol van AI in het dagelijks leven. Daarmee doet Nederland het bovengemiddeld vergeleken met andere landen in het onderzoek.
Ook opmerkelijk: 53% heeft meer behoefte aan activiteiten die draaien om gemeenschap en verbinding. En 56% volgt liever een tip van een vriend dan een algoritmeaanbeveling bij het kiezen van wat te doen. Dat zegt iets over hoe we naar onze schermen zijn gaan kijken, maar ook over wat we missen.
Analogue escapism: meer dan een trendbegrip
De trend heeft al een naam gekregen: analogue escapism. Consumenten kiezen voor ervaringen waarbij een scherm simpelweg niet past, of zelfs actief wordt buitengesloten. Denk aan restaurantavonden waar telefoons aan de deur in een pouch gaan. Of festivals en clubnachten die al in 2025 begonnen met het beleid van een dichte telefoonzak. Aanvankelijk zorgde dat voor weerstand, maar al snel bleek dat mensen het gewoon... fijn vonden.
Vinyl bars, die al een tijdje in opkomst zijn, passen perfect in dit plaatje. Je kunt een plaat niet Shazamen; je luistert gewoon. Kookclubs, open water zwemmen, wandelgroepen zonder GPS-uitdaging, een avond keramiek draaien. Het zijn bezigheden die niets te winnen hebben bij een camera erbij.
Wil je meer lezen over hoe kleine activiteiten groot verschil maken? Lees ook ons stuk over micro-wellness.
Waarom juist nu?
De timing heeft alles te maken met de omgeving die we zelf hebben gebouwd. Gemiddeld besteedt een Nederlander meer dan vier uur per dag achter een scherm, los van werk. Dat is niet niks. Daar bovenop komt de explosieve groei van AI-tools en content: meer dan ooit stroomt informatie vanzelf binnen, ook als je dat niet actief opzoekt.
Dat schept behoefte aan het omgekeerde: controle over je eigen aandacht. Niet als digitale detox-hype, maar als een nuchtere keuze over wat je brein te verwerken krijgt. Neurowetenschappelijk is er allang bewijs dat rust van digitale prikkels herstel geeft, zowel cognitief als emotioneel. Wat twee uur in het bos met je hersenen doet zetten we eerder al uiteen.
Wat mensen dit jaar concreet willen doen
Van de Nederlanders die van plan zijn meer te besteden aan ervaringen dit jaar, staat reizen bovenaan. Daarna volgen wandelen, fietsen en andere buitenactiviteiten (61%) en uiteten gaan (55%). Dat zijn alle drie activiteiten waarbij een scherm eerder in de weg zit dan helpt.
De buitencategorie is interessant. Open water zwemmen groeit snel. Wildkamperen trekt meer mensen. Een fietsvakantie met een papieren kaart is geen nostalgisch grapje meer, maar een bewuste keuze. Er is iets veranderd in hoe mensen buiten willen zijn: minder als prestatie of als upload, meer als doel op zich.
Zo pak jij een schermvrije zomer aan
Je hoeft geen digitale kluizenaar te worden om hieraan mee te doen. Kleine keuzes maken al het verschil:
- Eet één avond per week zonder scherm - ook als je alleen eet. Muziek mag, maar geen YouTube of scrollen.
- Vraag een vriend om een uitje te plannen zonder Google of reviews. Gewoon afgaan op wat diegene kent.
- Leer iets fysieks - keramiek, houtbewerking, schilderen. Handen bezig, hoofd leeg.
- Plan een dag in de natuur zonder podcast - alleen jezelf, de omgeving en wie je meeneemt.
- Reserveer ergens waar telefoons niet welkom zijn - die restaurants en events bestaan steeds meer.
Je hoeft het niet groots aan te pakken. Bewust kiezen voor minder scherm op bepaalde momenten is al de kern van de trend.
Ervaringen die niet te filteren zijn
Wat alle offline activiteiten gemeen hebben, is dat ze niet goed in een fotoalbum passen. De smaak van een gerecht dat je zelf met anderen kookte. Het moment dat je voor het eerst springt in open water. Een gesprek dat nergens over ging maar toch drie uur duurde. Die ervaringen worden niet beter van documentatie.
Juist dat zoekt de helft van de Nederlanders dit jaar. Geen antipathie jegens technologie, maar een helder antwoord op de omgeving van dit moment: als alles digitaal wordt, wordt het analoge het bijzondere. Wil je ook meer balans tussen digitaal en echt leven? We schreven eerder over hoe je meer balans kunt vinden in je dagelijks leven.
Het volledige Mastercard-onderzoek is te lezen via Banken.nl.